Cumhuriyet kadinlari

Cumhuriyetimizin 94. yılını kutladığınız bu haftada Mustafa Kemal Atatürk ve Cumhuriyet sayesinde toplumda hak ettiği yeri almış ve her dalda büyük başarılara imza atmış, öncü kadınları hatırlayalım ve hayatlarından ilham alalım istedik.

“İnsan topluluğu kadın ve erkek denilen iki cins insandan mürekkeptir. Kabil midir ki, bu kütlenin bir parçasını ilerletelim, ötekini ihmal edelim de kütlenin bütünlüğü ilerleyebilsin? Mümkün müdür ki, bir cismin yarısı toprağa zincirlerle bağlı kaldıkça öteki kısmı göklere yükselebilsin? “   Mustafa Kemal Atatürk.

Halide Edib Adıvar (1884-1964)

Halide Edib Adivar
Halide Edib Adıvar

Cumhuriyet döneminin ilk kadın yazarlarından olmasının yanı sıra Halide Edib, Kurtuluş Savaşı sırasında milli mücadeleye önemli katkılarda bulunmuştur. Yaptığı etkili konuşmalar ile halkı bilgilendirmiş ve milli mücadele ruhunun oluşturulmasına katkı sağlamıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında Anadoluda cepheleri dolaşarak Mehmetçiğe moral vermiştir. Sivil olmasına rağmen önce onbaşı, daha sonra üstçavuş rütbelerini almıştır.

Afife Jale (1902-1941)

Afife Jale
Afife Jale

Sahneye çıkan ilk Türk Müslüman kadın oyuncu olarak adını tarihe yazdıran Afife Jale ilk kez 1920 yılında sahneye çıktığında, müslüman kadınların sahneye çıkması yasak olduğundan tiyatro polisler tarafından basılmış ve genç kadın kaçıp saklanmak zorunda kalmıştır. Daha sonra yinelenen bu baskınlardan birinde yakanmış ve karakolda polislerden tepki görmüştür. Şehir tiyatrolarındaki stajyerlik görevine son verilen Afife Jale, babası tarafından da evlatlıktan reddedilmiştir. Ailesinden gördüğü tepki ve işsiz kalışı sağlığını bozmuştur. 1923’te çıkarılan yasa ile Türk kadınları sahneye çıkmaya başlamıştır ancak Afife Jale sağlık problemleri nedeniyle sahneye dönememiştir. 39 yaşında, çok genç hayatını kaybeden Afife Jale cesareti ve tutkusunun peşinden gitmesi ile örnek olmuştur.

Sabiha Rıfat (1910-2003)

Sabiha Rifat
Sabiha Rıfat

1927 yılında Atatürk’ün kadınların da mühendislik okullarına kabul edilmesini istedikten sonra Yüksek Mühendislik Mektebi (İstanbul Teknik Üniversitesi) sınavlarına girmiş ve kazanmıştır. Arkadaşı Melek Erbul ile birlikte Sabiha Rıfat Türkiye’nin ilk kadın mühendisleri olmuşlardır. Yaşattığı ilkler bununla sınırlı kalmamıştır. Yeni kurulan Fenerbahçe kadın voleybol takımına girmeyi başarmış ancak takım, rakip olmadığı için varlığını uzun süre sürdürememiştir. Fenerbahçe erkek voleybol takımında bir kişi eksik kalınca erkek takımında oynamaya başlamıştır. Böylece Sabiha Rıfat ilk kadın voleybolcumuz olmuştur. Hatta 1929 yılında şampiyon olan Fenerbahçe erkek voleybol takımının kaptanlığını yapmıştır.

Semiha Es (1912-2012)

Semiha Es
Semiha Es

Gazeteci olan eşi ile birlikte çıktığı gezilerde fotograf çekmeye başlayan Semiha Es Türkiye’nin ilk kadın savaş muhabiri ve fotografçısıdır. 1950-1953 yılları arasında Kore Savaşını fotografları ile Türkiye’ye aktarmıştır. Zorlu savaş koşullarında, haftanın 5 günü cephede çalışmış, patlayan bombalar ve yaralı askerler arasında işini tutku ile sürdürmüştür.

Sabiha Gökçen (1913-2001)

12 yaşında Atatürk tarafında evlat edinilmiş olan Sabiha Gökçen, Türkiye’nin ilk kadın pilotu aynı zamanda dünyanın ilk kadın savaş pilotudur. Soyadı kanununun çıkmasının ardından kendisine Mustafa Kemal Atatürk tarafından gökyüzüne bağlı anlamına gelen ‘Gökçen’  soyadı verilmiştir. Eskişehir Uçuş Okulunda eğitim alan ilk kadın öğrencidir.

Sabiha Gokcen
Sabiha Gökçen

ABD tarafından ‘Dünya Tarihine Adını Yazdırmış 20 Havacı‘ dan biri olarak adını tarihe yazdırmış olan Sabiha Gökçen, son uçuşunu 83 yaşında Amerika’da onuruna verilen gezi sırasında yapmıştır.  Hayatı boyunca yaklaşık 8 bin saat uçuş yapan Sabiha Gökçen, Türk kadınlarına yapabileceklerinin sınırının olmadığını gösteren örnek kişilerden olmuştur.

Halet Çambel (1916-2014)

Halet Çambel
Halet Çambel

1936 yılında Olimpiyatlara eskrim dalında katılan Halet Çambel, Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte olimpiyat oyunlarındaki ilk Türk kadınları ünvanını almıştır. Eğitimine Paris’te arkeloji okuyarak devam eden Halet Çambel, Atatürk’ün emri ile başlatılan Hitit tarihi araştırmalarına katılmış ve Hitit hiyerogliflerinin çözülmesine büyük katkı sağlamıştır. Türkiye’nin ilk açık hava müzesini kurmuş olan Prof. Halet Çambel arkelojik kazılara emekliliğinde de devam ettmiştir. Türk kadınının her meslekte ve dünyanın her yerinde başarıya ulaşabileceğini göstermişitir.

 

Dilhan Eryurt (1926-2012)

Dilhan Eryurt
Dilhan Eryurt

Üniversite eğitimini İstanbul Üniversitesi Yüksek Matematik ve Astroloji Bölümünde yapmış olan Dilhan Esenyurt bir süre Türkiye’de çalıştıktan sonra ‘National Academy of Science ‘ bursunu alarak NASA’da çalışmaya başlamıştır. NASA’da çalışmış ilk Türk kadınıdır. Yedi yıl NASA’da çalıştıktan sonra Kanada’ya gitmiş ve daha önce hiç bilgisayar görmediği halde çalışmalarında kullanmak üzere bilgisayar programlamayı öğrenmiştir. Çalışmalarına Amerikada devam eden, Güneşin evriminde yeni bir teori oluşturan Prof. Dr. Dilhan Eryurt 1969 yılında NASA tarafından verilen ‘Apollo Başarı Ödülü‘nü almıştır. Bilim dünyasına ‘Güneşi Zapteden Kadın‘ olarak geçmiştir.

Kadın Kadındır, Çiçek Babandır.

Türkan Saylan (1935-2009)

Türkan Saylan
Türkan Saylan

Uzmanlığını Deri ve Zührevi Hastalıklar dalında tamalayan Türkan Saylan, Lepra (Cüzzam) hastalığı üzerinde çalışmalar yürütmüştür. Çalışmalarını ülke ile sınırlamamış, cüzzam hastalığının dünyada gerilemesinde önemli katkıları olmuştur. Bir doktor olarak başarılarının yanında kurucularından olduğu Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ile özellikle kız çocuklarının eğitimi ile ilgili kampanyalar oluşturup, burslar verilmesini sağlamıştır. Sağlık ve eğitim ile ilgili yaptığı çalışmalar ile yurt içinde ve yurt dışında sayısız ödüle layık görülmüştür.

İdil Biret (1941-)

Piyano derslerine 5 yaşındayken başlayan İdil Biret, 7 yaşındayken TBMM tarafından çıkarılan özel bir kanun ile müzik eğitimi alması için Paris’e gönderilmiştir. Paris Konservatuarını birincilik ile bitirmiş, devam eden müzik hayatı boyunca sayısız ödül ve nişana layık görülmüştür. Ülkemizi dünyanın her yerinde temsil ederek bizleri gururlandırımıştır.

Idil Biret
Idil Biret

Türk kadınına başarının sınırının olmadığını gösteren İdil Biret, çok sesli müziğin sadece Türkiye’deki  büyük şehirlerde çalınmasının yeterli olmadığını belirtmiş ve ülkenin bir çok yerinde konser vermiştir.

Güler Sabancı (1955-)

Guler Sabanci
Güler Sabancı

1978 yılında Boğaziçi Üniversitesi İşletme bölümünden mezun olan Güler Sabancı, amcası Sakıp Sabancının 2004 yılındaki ölümüne kadar Sabancı Holding’in çeşitli şirketlerinde çalışmış, amcasının vefatından sonra ise vasiyeti üzerine Sabancı Holding yönetiminin başına geçmişitir. Türk Sanayici ve İşadamları Derneğinin (TÜSIAD) ilk kadın Yönetim kurulu üyesi olmuştur. Ayrıca European Round Table of Industrials’ın (ERT) ilk ve tek kadın üyesi olmayı başarmıştır. 2004 yılında Financial Times tarafından ‘Avrupanın en güçlü 30 Kadını‘ arasına seçilmiş, aynı yayın tarafından 2009 yılında yayınlanan ‘Dünyanın Zirvesindeki 50 İş Kadını‘ listesinde 5. sırada yer almıştır. Güler Sabancı, erkek ağırlığının baskın şekilde hissedildiği iş dünyasındaki başarıları ile Türk kadınına örnek olmuştur.

Nesrin Olgun (1957-)

Nesrin Olgun
Nesrin Olgun

İngiltere’den Fransa’ya Manş Denizini yüzerek geçen ilk Türk kadın sporcu ünvanını taşıyan Nesrin Olgun, 7 yaşında Adana’da yüzmeyi öğrenmiştir. 18 yaşındayken kendisine  Manş Denizi’ni geçmek gibi zorlu bir hedef belirleyen genç kadın 4 yıl boyunca çalışmış, maddi zorluklara rağmen yarışma için İngiltere’ye gitmeyi başarmıştır. Alışık olmadığı kadar soğuk bir suda, medcezire rağmen kulaçlarını sayarak konsantre olan Nesrin Olgun, 15 saat 47 dakika sonra karaya ulaşarak ‘Manş Denizini yüzerek geçen ilk Türk kadın sporcu‘ ünvanını hak etmiştir. Spor ile iç içe yaşamayı sürdüren Nesrin Olgun 2016 yılında kaptanlığını yaptığı ‘Çılgın Türkler Kadın  Yüzme Takımı‘ ile de tarihe geçmeyi başarmıştır. Takım 36 km’lik Capri Adası’ndan başlayıp Napoli Baia’da son bulan parkuru tamamlayan ilk Türk takımı olmuştur. Aynı zamanda takım 10 saat 56 dakikalık derece ile ‘En İyi Kadın Takımı‘ ünvanını da kazanmıştır.

Şahika Ercümen (1985-)

Şahika Ercümen
Şahika Ercümen

Profesyönel serbest dalışçı olan Şahika Ercümen bir çok Türkiye rekorunun ardından ilk dünya rekorunu 2011 yılnda Avusturya’da kırmıştır. Bir buz gölünün altına dalan Şahika Ercümen 110 m’lik dalışı ile daha önce kadınlarda 70 m ve erkeklerde 108 m olan dünya rekorlarının ikisini birden kırmıştır. 6 tane dünya rekoru bulunan sporcu, ulusal ve uluslar arası 100’ün üzerinde madalya kazanmıştır. Ayrıca su altı ile ilgili sosyal sorumluluk projeleri yürütmektedir.

Yaşadıkları tüm zorluklara rağmen, denizin metrelerce derinliklerinden, uzay boşluğundaki yıldızlara kadar dünyanın her alanında çalışmış ve çalışmaya devam eden Cumhuriyet kadınları Atatürk’ün kendilerine duyduğu güveni boşa çıkarmamıştır.

“Milletimiz güçlü bir millet olmaya azmetmiştir. Bunun gereklerinden biri de kadınlarımızın her konuda yükselmelerini sağlamaktır. Bundan dolayı kadınlarımız ilim ve fen sahibi olacaklar ve erkeklerin geçtikleri bütün öğretim basamaklarından geçeceklerdir.”   M. Kemal Atatürk.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı buraya yazın